Kısa cevap: Geçici vergi, yıllık gelir veya kurumlar vergisine mahsup edilen peşin ödemedir. Dönem kârı üzerinden hesaplanır; önceki dönemlerde ödenen geçici vergi düşülür. 2026’da ticari ve serbest meslek kazancında oran yüzde 15, kurumlarda genel oran yüzde 25’tir. Beyan ve ödeme, dönemi izleyen ikinci ayın 17’sine kadar yapılır. Basit usul bu beyannamenin dışındadır.
Ankara’da limited şirket, şahıs işletmesi veya serbest meslek dosyasında geçici vergi, yıllık beyannamenin ön ödemesidir. Çankaya, Yenimahalle veya Keçiören’deki işyerleri aynı takvimi kullanır. Kanal e-Beyanname’dir. Bu yazıda kimin vereceği, matrahın nasıl okunacağı, oranlar ve mahsup düzeni netleştirilir; 2026 üçüncü dönem takvimi 3. dönem geçici vergi yazısındadır.
Geçici vergi kimler için doğar?
Geçici vergi, gerçek usulde ticari kazanç, serbest meslek kazancı ve kurumlar vergisi mükelleflerinde gündeme gelir. Basit usuldeki ticari kazanç bu beyannameye girmez. Ücret geliri tek başına geçici vergi doğurmaz; ücret stopajı bordro ve muhtasar üzerinden yürür.
Şahıs şirketi ile limited şirket aynı dönemde farklı oranla hesaplanır. Şahısta gelir vergisi tarifesine bağlı peşin oran, kurumda kurumlar vergisi oranına bağlı peşin oran uygulanır. Faaliyet kodu veya adres değişikliği geçici vergiyi kaldırmez; mükellefiyet türü değişirse oran yeniden okunur. Kuruluş yılındaki ilk dönem, işe başlama tarihine göre kısmi olabilir; gün hesabı defter ve işe başlama bildirimiyle doğrulanır.
| Mükellef | 2026 geçici vergi oranı | Mahsup |
|---|---|---|
| Ticari ve serbest meslek (gerçek usul) | Yüzde 15 | Aynı yılda ödenen geçici vergi |
| Kurumlar (genel oran) | Yüzde 25 | Aynı yılda ödenen geçici vergi |
| Finans tablosundaki kurumlar | Yüzde 30 | Aynı yılda ödenen geçici vergi |
| İndirimli kurumlar oranı uygulanan kazanç | O kazanca ait indirimli oran | Aynı yılda ödenen geçici vergi |
Oran tablosu Gelir İdaresi’nin yıllık duyurusuyla teyit edilir. İhracat veya sanayi sicilli imalat gibi indirimli kurumlar oranı varsa geçici vergi o kazanç diliminde aynı indirimli oranı izler; tüm kâr tek satırda genel orana zorlanmaz.
Dönemler ve son gün
Takvim yılı dört döneme bölünür. Birinci dönem Ocak–Mart, ikinci Nisan–Haziran, üçüncü Temmuz–Eylül, dördüncü Ekim–Aralık’tır. Beyan ve ödeme, dönemi izleyen ikinci ayın 17’sine kadar yapılır. 17’si resmi tatil veya hafta sonuna denk gelirse süre, izleyen ilk iş gününe kayar; aksi halde GİB takvimindeki gün geçerlidir.
2026 takviminde üçüncü dönem 17 Kasım’dadır. Dördüncü dönem 2026’nın Ekim–Aralık aylarını kapsar; beyan günü 2027 takviminde yer alır. Dönemi “yılın son peşin vergisi” sanmak, dördüncü dönemi atlatır. Aylık beyanname günleri aylık vergi takvimi yazısındadır; geçici vergi satırı o tabloda ayrıdır.
Birinci ve ikinci dönem günleri de aynı kurala bağlıdır: dönemi izleyen ikinci ayın 17’si. 2026’da birinci dönem 18 Mayıs, ikinci dönem 17 Ağustos olarak takvimde yer alır; 17 Mayıs tatil veya hafta sonuna denk geldiği için birinci dönem bir gün kaymıştır. Gün kayması her yıl yeniden kontrol edilir; ezberlenmez.
Matrah kümülatiftir
Üçüncü dönem beyannamesi yalnızca Temmuz–Eylül kârına bakmaz. Matrah, hesap döneminin başından dönem sonuna kadar biriken kârdır. Limited şirkette dokuz aylık kurum kazancı; şahıs veya serbest meslek dosyasında 1 Ocak’tan 30 Eylül’e kadar biriken sonuç okunur. Daha önce ödenen birinci ve ikinci dönem geçici vergileri bu tutardan mahsup edilir.
Örnek düzen içindir, dosya değildir. Dokuz aylık ticari kâr 400.000 TL ve oran yüzde 15 ise hesaplanan vergi 60.000 TL’dir. İlk iki dönemde 35.000 TL ödendiyse üçüncü dönemde 25.000 TL kalır. Kurumlarda 1.000.000 TL kâr ve yüzde 25 oranında hesaplanan vergi 250.000 TL’dir; daha önce 140.000 TL ödendiyse 110.000 TL kalır. Zarar veya düşük kâr nedeniyle kümülatif vergi, daha önce ödenen tutarın altına inerse o dönemde ek ödeme doğmaz; fazla kısım yıllık beyannamede mahsup edilir, aynı ayda nakit iade beklenmez.
İndirim, istisna ve geçmiş yıl zararı mahsubu matrahı değiştirir. Bunlar defter ve mizanda görünmeden oran uygulanmaz. İhracat kazancı ile yurt içi kazanç aynı dönemde bir aradaysa her dilim kendi oranıyla okunur; tek satırda birleştirmek mahsup listesini bozar.
Stopaj mahsubu, peşin ödenen geçici vergiden ayrı satırda durur. Serbest meslek makbuzunda kesilen stopaj yıllık gelir vergisi beyannamesinde mahsup edilir; geçici vergi hesabını otomatik sıfırlamaz. Makbuz düzeni serbest meslek makbuzu yazısındadır.
Beyanname, ödeme ve belge seti
Ankara dosyalarında kanal e-Beyanname’dir. Beyan ile ödeme aynı süre içindedir. Ödeme dekontu, beyanname çıktısı ve dönem mizanı aynı klasörde durur. Banka ekstresi ile kasa farkı kapanmadan matrah kilitlenmez. Ay sonu evrak sırası aylık muhasebe belge listesi yazısındadır.
Kurumlar vergisi mükellefinde yıl sonunda geçici vergiler kurumlar beyannamesinde mahsup listesine yazılır. Gelir vergisi mükellefinde yıllık beyanname aynı mantığı izler. Yıllık süreç gelir vergisi beyannamesi ve kurumlar vergisi beyannamesi yazılarında adım adım anlatılır. Geçici vergi, yıllık vergiyi ortadan kaldırmaz; peşin ödenen kısmı düşer.
Ödeme, vergi dairesi hesabına veya anlaşmalı banka kanalına yapılır. Dekont açıklamasında dönem ve vergi türü yazılır. Yanlış döneme yazılan ödeme, sonraki mahsupta elle düzeltilir; sistem otomatik taşımaz. Beyanname iptal veya düzeltme verildiğinde ödeme satırı da yeniden okunur.
Sık yapılan hatalar
- Yalnızca son üç ayın kârına bakıp kümülatif mahsubu atlamak
- Basit usul dosyasına geçici vergi yazmak
- Üçüncü dönemi yılın son peşin vergisi sanıp dördüncü dönemi unutmak
- İndirimli kurumlar oranını tüm kâra tek satırda uygulamak
- Ödeme dekontunu beyanname klasöründen ayırmak
- Stopajı geçici vergi yerine koymak
Hatalı matrah, sonraki dönemde mahsup listesini bozar ve yıllık beyannamede düzeltme doğurur. Vergi planlaması ve dönem kapanışı vergi danışmanlığı hizmetinin odağıdır; defter ve beyan takibi muhasebe ve defter tutma sayfasındadır.
Ankara’da pratik sıra
Dönem kapanmadan önce satış, alış, banka ve gider belgeleri aynı ayda kilitlenir. Sonra kümülatif kâr okunur, oran uygulanır, önceki geçici vergiler düşülür. Kalan tutar beyan ve ödemeye yazılır. Kızılay ofisinde bu sıra, takvim gününden birkaç iş günü önce tamamlanır; son gün sistem yoğunluğu için bırakılmaz.
İlk kuruluş döneminde kısmi süre varsa matrah, işe başlama tarihinden dönem sonuna kadar olan sonuçtur. Adres veya unvan değişikliği matrahı silmez; sicil ve vergi dairesi güncellemeleri ayrı yürütülür. Şirket kuruluşundaki ilk takvim şirket kuruluşu belgeleri yazısıyla birlikte okunur.
Çankaya’daki ofis ile Ostim’deki imalat işyeri aynı geçici vergi takvimini kullanır. Fark, indirimli kurumlar oranı veya istisna koşullarının dosyada yazılı olup olmamasındadır. Koşul belgesi klasörde yoksa oran genel satıra düşer. Bu kontrol, teklif aşamasında değil dönem kapanışında değil; dönem ortasında yapılır.
Geçici vergi, KDV veya muhtasarın yerine geçmez. KDV izleyen ayın 28’inde, muhtasar ve prim hizmet beyannamesi izleyen ayın 26’sında yürür. Üç takvim aynı klasörde izlenir; biri gecikince diğeri düzelmez. Takvim özeti aylık vergi takvimi yazısındadır.
Sık sorulan sorular
Geçici vergi ile gelir vergisi aynı şey midir?
Değildir. Geçici vergi peşin ödemedir; yıllık gelir veya kurumlar vergisi asıl yükümlülüktür. Peşin ödenen tutar yıllık beyannamede mahsup edilir.
2026’da şahıs şirketi oranı kaçtır?
Gerçek usulde ticari ve serbest meslek kazancında geçici vergi oranı yüzde 15’tir. Kurumlarda genel oran yüzde 25’tir.
Zarar edilen dönemde ne olur?
Kümülatif vergi, daha önce ödenen geçici vergiden düşükse o dönemde ek ödeme doğmaz. Fark yıllık beyannamede mahsup edilir.
Basit usul geçici vergi verir mi?
Hayır. Basit usuldeki ticari kazanç bu beyannamenin dışındadır.
Son gün hangi tarihtir?
Dönemi izleyen ikinci ayın 17’sidir. 17’si tatil veya hafta sonuna denk gelirse izleyen ilk iş günü geçerlidir; aksi halde GİB takvimindeki gün esas alınır.
Ödeme ile beyan ayrı mıdır?
Aynı süre içindedir. Beyan verilir, kalan tutar aynı pencere içinde ödenir; dekont klasörde saklanır.
Sonuç
Geçici vergi, yıllık gelir veya kurumlar vergisine mahsup edilen peşin ödemedir. Matrah kümülatiftir; oran 2026’da şahısta yüzde 15, kurumlarda genel olarak yüzde 25’tir. Beyan ve ödeme, dönemi izleyen ikinci ayın 17’sine kadar yapılır.
Ankara Muhasebeci olarak Kızılay ofisimizden dönem kapanışını, mahsup listesini ve e-Beyanname’yi aynı dosyada yürütürüz. Dönem takvimi için 3. dönem geçici vergi yazısına bakabilir veya vergi danışmanlığı üzerinden bize yazabilirsiniz.
