Kısa cevap: Şahıs şirketi kurmak için vergi dairesine işe başlama bildiriminde bulunursunuz; bu başvuru internet üzerinden de yapılabilir. Vergi dairesi yoklamayla iş yerini kontrol eder, ardından vergi levhanız oluşur. Faaliyetinize göre ticaret siciline veya esnaf ve sanatkâr siciline kayıt yapılır, Bağ-Kur sigortalılığınız vergi kaydıyla birlikte başlar. Son adım olarak fatura düzeni kurulur ve muhasebe süreci başlar.
Şahıs şirketi, resmi adıyla şahıs işletmesi, tek kişinin kendi adına ticari faaliyet yürütmesidir. Kuruluşu limited veya anonim şirkete göre daha hızlı ve masrafsızdır; bu nedenle Ankara'da yeni işe başlayan girişimcilerin, serbest çalışanların ve motokuryelerin sıkça tercih ettiği bir yoldur. Bu rehberde Ankara Muhasebeci olarak şahıs şirketi kuruluşunu adım adım anlatıyoruz.
Yazının sonunda; gerekli belgeleri, vergilendirme usulleri tablosunu, Ankara'daki başvuru noktalarını, sık yapılan hataları ve en çok sorulan soruların kısa yanıtlarını bulacaksınız.
Şahıs şirketi kimler için uygundur?
Şahıs işletmesi; tek başına çalışan, başlangıç sermayesi sınırlı olan ve hızlı başlamak isteyen girişimciler için pratik bir seçenektir. Küçük ölçekli ticaret, hizmet işletmeleri, e-ticaret satıcıları ve bağımsız çalışan kuryeler bu yapıyı sık kullanır. Ancak şahıs işletmesinde işletme sahibi, işletmenin borçlarından tüm mal varlığıyla sorumludur. Ortaklı bir yapı, yüksek kazanç beklentisi veya kurumsal müşterilerle çalışma planı varsa limited şirket daha uygun olabilir. Bu karşılaştırmayı şahıs şirketi mi limited şirket mi yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Gerekli belgeler
Şahıs şirketi kuruluşu için istenen belgeler sınırlıdır:
- T.C. kimlik kartı
- İş yeri kira sözleşmesi veya tapu fotokopisi
- Faaliyet konusunu tanımlayan bilgi (NACE kodu belirlemek için)
- Ticaret siciline kayıt yapılacaksa imza beyannamesi
- Faaliyet türüne göre ilgili oda kayıt belgeleri
Ev adresinde faaliyet göstermek mümkündür; ancak adresin faaliyete uygunluğu vergi dairesi yoklamasında değerlendirilir.
Adım adım şahıs şirketi kuruluşu
- Hazırlık: Faaliyet konusu, iş yeri adresi ve vergilendirme usulü belirlenir.
- İşe başlama bildirimi: Vergi dairesine işe başlama bildirimi yapılır. Başvuru Gelir İdaresi'nin dijital vergi dairesi üzerinden de yapılabilir.
- Yoklama: Vergi dairesi iş yerinde yoklama yapar; kayıt kesinleşir ve vergi levhası internet üzerinden alınabilir hale gelir.
- Oda ve Bağ-Kur: Faaliyete göre ticaret sicili veya esnaf sicili kaydı yapılır; 4/b sigortalılık başlar.
- İlk fatura: e-Arşiv veya kâğıt fatura düzeni kurulur ve ilk satış faturalanır.
Vergilendirme usulü nasıl seçilir?
Şahıs işletmelerinde kazanç, faaliyetin türüne ve hacmine göre farklı usullerle vergilendirilir. Doğru usul, hem defter türünü hem de beyanname yükümlülüklerini belirler.
| Usul | Kimler için? | Defter / kayıt |
|---|---|---|
| Basit usul | Kanunda sayılan şartları taşıyan küçük ölçekli esnaf | Belgelerin saklanması; defter tutma zorunluluğu yok |
| İşletme hesabı esası | Belirli hadlerin altında kalan ticari işletmeler | İşletme hesabı defteri |
| Bilanço esası | Hadleri aşan işletmeler | Yevmiye, kebir ve envanter defterleri |
| Serbest meslek kazancı | Mühendis, danışman, tasarımcı gibi serbest meslek erbabı | Serbest meslek kazanç defteri |
Hadler ve şartlar her yıl güncellenir; başvuru öncesinde güncel değerlerin teyit edilmesi gerekir.
Serbest meslek erbabıysanız süreç ve belge düzeni farklıdır; bu konuda serbest meslek muhasebesi sayfamıza göz atabilirsiniz.
Ticaret sicili mi, esnaf sicili mi?
Şahıs işletmeleri, faaliyetin niteliğine ve ölçeğine göre ya ticaret siciline ya da esnaf ve sanatkâr siciline kaydolur. Sermayesi ve emeği birlikte kullanan, kazancı geçimini sağlamaya yetecek düzeyde kalan küçük ölçekli işletmeler genellikle esnaf sayılır ve ilgili meslek odası aracılığıyla esnaf siciline kaydolur. Faaliyeti bu sınırı aşan ve ticari işletme niteliği taşıyan işletmeler ise tacir sayılır ve Ankara'da Ankara Ticaret Odası bünyesindeki ticaret siciline kaydolur.
Ayrımın sonuçları önemlidir: kayıt olunan oda, aidat yükümlülüğü ve bazı durumlarda defter türü buna göre belirlenir. Hangi sicile kaydolacağınızın faaliyet konunuz ve beklenen iş hacminiz dikkate alınarak belirlenmesi gerekir.
Şahıs şirketinde hangi vergiler ödenir?
Şahıs işletmesinin kazancı, işletme sahibinin kişisel geliri sayılır ve gelir vergisine tabidir. Gelir vergisi artan oranlı tarifeyle hesaplanır; yani kazanç arttıkça uygulanan oran da kademeli olarak yükselir. Başlıca vergi yükümlülükleri şunlardır:
- Gelir vergisi: Yıllık kazanç üzerinden mart ayında beyan edilir.
- Geçici vergi: Bilanço ve işletme hesabı esasına tabi işletmelerde dönemsel kazanç üzerinden peşin ödenir.
- KDV: Satışlar üzerinden hesaplanan KDV, alışlardaki KDV düşülerek beyan edilir.
- Muhtasar: Personel çalıştırılıyorsa veya stopaja tabi ödemeler yapılıyorsa verilir.
Kazancınızın hangi dilime düşeceğini görmek için gelir vergisi hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Bağ-Kur ve genç girişimci desteği
Vergi kaydıyla birlikte 4/b (Bağ-Kur) sigortalılığınız başlar ve primlerin düzenli ödenmesi gerekir. Prim tutarını önceden görmek için Bağ-Kur prim hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
29 yaşını doldurmamış ve ilk kez mükellefiyet tesis ettiren girişimciler, kanunda belirtilen şartları sağladıklarında genç girişimci kazanç istisnasından ve belirli bir süre Bağ-Kur prim desteğinden yararlanabilir. Şartlar ayrıntılı olduğu için başvuru öncesinde mali müşavirinizle değerlendirmeniz önerilir.
Ankara'da şahıs şirketi kurarken pratik notlar
Ankara'da işe başlama bildirimi, iş yeri adresinizin bağlı olduğu vergi dairesine yapılır. Çankaya, Keçiören, Yenimahalle veya Etimesgut gibi farklı ilçelerde faaliyet gösteren işletmelerin bağlı olduğu vergi daireleri de farklıdır; adres belirlenirken bu durum dikkate alınmalıdır. Yoklama, vergi dairesi memurlarının iş yerinizi ziyaret ederek faaliyetin gerçekten başladığını tespit etmesidir. Bu nedenle yoklama gününe kadar iş yerinde tabela, masa veya faaliyete uygun düzen bulunması ve adreste size ulaşılabilmesi önemlidir.
Ticaret siciline kayıt olacak işletmeler Ankara Ticaret Odası'na, esnaf siciline kayıt olacak işletmeler ise faaliyet konularına göre ilgili esnaf ve sanatkâr odasına başvurur. Hangi odaya kayıt olunacağı faaliyet kodunuza göre belirlenir.
Kuruluştan sonra ilk ay
İlk ayda belge düzenini kurmak, sonraki ayların yükünü önemli ölçüde azaltır. Alış faturalarının işletme adına düzenletilmesi, ticari ve kişisel harcamaların ayrı hesaplardan yapılması ve beyanname takviminin önceden bilinmesi en önemli üç alışkanlıktır. Genel tarihler için aylık vergi takvimi, belge düzeni için muhasebe belge kontrol listesi yazılarımızı inceleyebilirsiniz. Gelir vergisi yükünüzü kabaca öngörmek isterseniz gelir vergisi hesaplama aracı da fikir verir.
Kuruluşta sık yapılan hatalar
- İşe başlamayı geç bildirmek: Faaliyete başladıktan sonra bildirimin süresinde yapılmaması usulsüzlük cezasına yol açabilir; ayrıca genç girişimci istisnası gibi avantajlardan yararlanmayı engelleyebilir.
- Faaliyet kodunu yanlış seçmek: Yanlış kod, oda kaydını ve bazı vergisel yükümlülükleri etkiler.
- Ev adresini belgelememek: Kira sözleşmesi veya tapu olmadan yapılan başvurular yoklamada sorun çıkarabilir.
- Bağ-Kur'u hesaba katmamak: Prim ödemesi aylık nakit planına dahil edilmelidir.
- Kişisel ve ticari harcamaları karıştırmak: Ayrı bir banka hesabı açmak hem takibi hem gider kontrolünü kolaylaştırır.
Bu hataların çoğu, kuruluş öncesinde yapılacak kısa bir planlama görüşmesiyle önlenebilir.
Sık sorulan sorular
Şahıs şirketi kurmak için ne kadar sermaye gerekir?
Şahıs işletmeleri için yasal bir asgari sermaye şartı yoktur. Kuruluş maliyeti; oda kaydı, imza beyannamesi ve iş yeri giderleri gibi kalemlerden oluşur.
Şahıs şirketi internetten kurulabilir mi?
İşe başlama bildirimi Gelir İdaresi'nin dijital vergi dairesi üzerinden yapılabilir. Yoklama, oda kaydı ve imza işlemleri gibi adımlar ise ayrıca tamamlanır.
Şahıs şirketi açınca Bağ-Kur başlar mı?
Evet. Vergi kaydıyla birlikte 4/b sigortalılığı başlar. Başka bir işte 4/a kapsamında çalışıyorsanız durumunuzun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Evde şahıs şirketi açılabilir mi?
Açılabilir. Adres, yoklamada faaliyete uygunluk bakımından değerlendirilir. Ev adresi kullanılacaksa kira sözleşmesi veya tapu ile belgelenmesi gerekir.
Şahıs şirketi limited şirkete dönüştürülebilir mi?
İşletme büyüdüğünde şahıs işletmesi, mevzuatta öngörülen yollarla sermaye şirketine dönüştürülebilir veya yeni bir limited şirket kurulabilir. Uygun yol, işletmenin durumuna göre belirlenir.
Şahıs şirketi kurmak ne kadar sürer?
Belgeler hazırsa işe başlama bildirimi ve yoklama kısa sürede tamamlanır. Toplam süre; yoklamanın zamanlamasına, oda kaydına ve fatura altyapısının kurulmasına göre değişir.
Sonuç
Şahıs şirketi, hızlı ve düşük maliyetli başlamak isteyen girişimciler için güçlü bir seçenektir. Doğru vergilendirme usulünü seçmek, Bağ-Kur yükümlülüğünü planlamak ve ilk günden belge düzeni kurmak, işletmenin sağlıklı büyümesinin temelidir. İşletmeniz büyüdükçe ihtiyaçlarınız da değişecektir. Kazancın artması, ortak alınması veya kurumsal müşterilerle çalışma gibi durumlarda şirket türünü yeniden değerlendirmek, vergi yükünü ve sorumluluk yapısını işletmenin yeni ölçeğine uygun hale getirir.
Ankara Muhasebeci olarak işe başlama bildiriminden yoklamaya, fatura düzeninden beyannamelere kadar şahıs şirketi kuruluşunu baştan sona yürütüyoruz. Ayrıntılar için şirket kuruluşu hizmet sayfamızı inceleyebilirsiniz.
